1. Schriftelijke vermelding toestemmingsvereiste
Als je een idee wilt voorleggen aan een producent, meldt deze dan altijd schriftelijk
dat dit idee niet zonder jouw toestemming mag worden gekopieerd of op andere
wijze mag worden gebruikt of verveelvoudigd. Hoe prettig het gesprek en het
gezelschap ook is geweest.
2. Niet tekenen als je niet begrijpt wat er staat
Open deur maar gebeurt nog te vaak: Teken nooit een contract als je niet begrijpt
wat erin staat. Wees niet te gretig en informeer bij (ervarings)deskundigen
of het contract redelijk is.
3. Maak duidelijke afspraken
Zorg ervoor dat zodra je gaat schrijven op verzoek/in opdracht van een
producent of omroep dat er duidelijke afspraken zijn over de betaling etcetera,
liefst in de vorm van een schriftelijk contract.
4. Auteursrechten
Als auteur beschik je over auteursrechten op je werk (uitgangspunt: duur
leven van de auteur plus 70 jaar). Dat betekent dat niemand zonder toestemming
van jou jouw werk mag gebruiken (exploiteren) - aan die toestemming zul
je gewoonlijk een vergoeding verbinden. Dit is in beginsel niet het geval
als je in loondienst bent. Let op: Een idee dat nog geen vorm heeft gekregen
is nog geen werk!
5. Overdracht auteursrecht/licentie
Probeer altijd de eigendom over de auteursrechten op je werk te behouden en
slechts de gebruiks/exploitatierechten over te dragen. Dit heet een licentie.
Producenten willen doorgaans dat je je auteursrechten overdraagt. Het is
echter voldoende als de producent een (exclusieve) licentie is verleend
voor het gebruik van het scenario.
Auteursrechten kunnen alleen schriftelijk worden overgedragen. Een licentie
ten aanzien van de exploitatie verlenen kan ook mondeling.
6. Schriftelijke afspraken over je auteursrecht
Het is verstandig om een licentie schriftelijk overeen te komen. Omschrijf
precies voor welk gebruik je deze verleent, voor hoelang en welk gebied (Nederland,
Europa of de wereld?) en vraag een passende vergoeding. Daarbij kun je een onderscheid
maken tussen de verschillende vormen van gebruik. (Producenten willen meestal
zoveel mogelijk rechten maar het belang van de auteur is juist vaak alleen die
rechten over te dragen die nodig zijn).
7. Geen contract over zaken die nog niet vaststaan
In het algemeen is het aan te raden om niet te contracteren over zaken die
nog niet vaststaan of bekend zijn op het moment van tekenen van de overeenkomst.
Een voorbeeld: het recht overdragen voor alle wijzen van exploitatie: daaronder
zijn ook nog niet bestaande vormen van exploitatie begrepen. Ander voorbeeld:
Herhalingsrechten voor een nominaal bedrag overdragen. Dit kan nadelig uitpakken
als de film een kaskraker wordt.
8. Terugvallen van je auteursrecht
Beding altijd dat als de producent jouw scenario niet binnen een af te spreken
termijn verfilmt, de auteursrechten weer geheel aan jou zullen terugvallen.
Dan kun je een andere producent zoeken om je werk te verfilmen. Hou er rekening
mee dat een producent tenminste drie jaar nodig zal hebben om de financiering
rond te krijgen
9. Morele of persoonlijkheidsrechten
Als auteur beschik je over morele of persoonlijkheidsrechten: Zorg er steeds
voor dat er niet zomaar zonder jouw toestemming wijzigingen in het scenario
mogen worden aangebracht. Uiteraard moet hierbij wel de redelijkheid in acht
worden genomen: kleine wijzigingen zullen in beginsel toelaatbaar zijn.
10. Credits
Als auteur heb je ook recht op credits. Maak duidelijke afspraken over naamsvermelding
om later problemen te voorkomen.
11. Honorarium en royalties
In geval van een speelfilm kun je onderscheiden:
- de vergoeding voor het schrijven van het scenario;
- de vergoeding voor het recht op eerste verfilming (doorgaans bij de vergoeding
voor het schrijven inbegrepen);
- royalties (auteursrechtelijke vergoedingen gebaseerd op de baten afkomstig
uit de exploitatie van het scenario). Soms wordt er een niet-terugvorderbaar
voorschot op de royalties verstrekt. Het is verstandig om de royalties niet
af te laten kopen en soms ook om deze te onderscheiden naar de verschillende
vormen van gebruik. Soms wordt er ook één bedrag voor de eerste
verfilming en de overige auteursvergoedingen verstrekt.
12. Doe niet teveel water in de honorariumwijn
Als beginnend scenarioschrijver kun je soms geneigd zijn om veel water
in de wijn te doen bij het overeenkomen van een honorarium van een contract
in het vooruitzicht dat jouw scenario wordt verfilmd. Let goed op dat als
je een scenario voor de Publieke Omroep schrijft dat er regels zijn waaraan
de omroep én de schrijver zich moeten houden.
Deze staan in de Scenario Raamovereenkomst, gesloten tussen het Netwerk
Scenarioschrijvers en de Publieke Omroep. Deze overeenkomst en een voorbeeldovereenkomst
met toelichting gebaseerd op de Scenario Raamovereenkomst
kun je downloaden van www.netwerkscenario.nl.
De minimumtarieven kunnen als voorbeeld dienen in onderhandelingen met de
commerciële omroepen.
13. Meerdere auteurs
Houd er rekening dat jij als scenarioschrijver ook te maken kan hebben met
andere auteurs: zo zul je bijvoorbeeld in het geval van een boekbewerking toestemming
behoeven van de schrijver, diens erfgenamen en de uitgever.
In geval van een audiovisueel werk is niet alleen de scenarioschrijver maar
ook de componist van de filmmuziek en de regisseur auteur in de zin van de Auteurswet.
Tenslotte: Voor vragen over honoraria, auteursrechtelijke vergoedingen en
juridische kwesties etcetera kun je terecht bij het Netwerk Scenarioschrijvers.
|