Exploitatierechten
U heeft als maker in principe auteursrecht op uw werk. Dat betekent dat
u het exclusieve exploitatierecht heeft en u uw toestemming aan derden kunt
onthouden om uw werk te exploiteren. Een werk in de zin van de Auteurswet
is een werk van ‘letterkunde, wetenschap of kunst’. Het auteursrecht
valt uiteen in twee delen: enerzijds de exploitatierechten of gebruiksrechten,
en anderzijds de persoonlijkheidsrechten ook wel morele rechten genoemd.
Een bijzonder exploitatie- of gebruiksrecht is het digitaal hergebruik,
het via het internet verspreiden van uw werk. Steeds vaker is het mogelijk
om via het internet uw favoriete Nederlandse dramaserie of speelfilm te
bekijken. Soms is dit gratis, soms moet er voor betaald worden. Het is belangrijk
dat u hiervoor een vergoeding bedingt. U kunt ook de collectieve rechtenorganisatie
LIRA machtigen om dit voor u te doen. Hieronder kunt u lezen wat stichting
LIRA nog meer voor u kan betekenen.
Bijzondere regeling voor film: vermoeden van overdracht en billijke vergoeding
In 1985 is er een bijzondere regeling voor film in de Auteurswet opgenomen.
Deze regeling bevat twee belangrijke uitgangspunten. Ten eerste wordt aangenomen
dat de producent de auteursrechten heeft overgedragen gekregen van de makers
zodat deze de exploitatie van de film ter hand kan nemen. Tenzij er schriftelijk
iets anders is overeengekomen.
Auteursrechten kunnen alleen schriftelijk in eigendom worden overgedragen.
Een licentie (voor gebruik) kan ook mondeling worden gegeven. In het algemeen
is het echter aan te raden ook in dat geval schriftelijke afspraken te maken.
Het belangrijkste verschil tussen overdracht en licentie is dat overdracht
voor altijd is, terwijl een licentie voor een bepaalde periode wordt verleend.
Meestal is het verstandiger voor de scenarioschrijver om een licentieovereenkomst
met de producent overeen te komen voor een nader te omschrijven gebruik.
De producent wil echter vaak juist een overdracht van alle exploitatierechten:
Het is van groot belang dat goed wordt onderscheiden welke rechten u overdraagt
of in licentie geeft. Als schrijver heeft u op zich een zeer sterke rechtspositie
namelijk een verbodsrecht op het gebruik van uw werk. Het recht om uw boek
te laten bewerken tot een scenario om er een film van te maken, het recht
om een remake of een dvd van de film te laten maken, is zonder uw medewerking
als maker niet mogelijk.
Ten tweede is de producent aan de makers voor iedere vorm van exploitatie
een zogenaamde ‘billijke vergoeding’ verschuldigd.
Als schrijver heeft u dus recht op een billijke vergoeding in geval van
exploitatie van uw werk ten behoeve van een film. Deze vergoeding moet u
niet verwarren met het honorarium dat u ontvangt voor het schrijven. Wat
precies een billijke vergoeding is, heeft de wetgever niet nader ingevuld
en wordt in de praktijk dus bepaald door de vrije markt. Zie voor meer hierover:
“De vergoeding van de zelfstandig auteur binnen de Nederlandse film-
en televisiewereld’ van Fleur Botman en Willemiek Seligmann, gepubliceerd
in AMI juli/augustus 2003.
Morele rechten
Naast de exploitatierechten bestaat het auteursrecht uit persoonlijkheidsrechten
of morele rechten. Deze zijn onlosmakelijk met de maker verbonden. Dit houdt
onder meer in dat u als scenarioschrijver moet worden vermeld bij de aftiteling
van de film (of juist niet als u niet met het eindresultaat in verband wil
worden gebracht) en, heel belangrijk, dat uw werk niet zomaar gewijzigd
en zeker niet verminkt mag worden door degene die de gebruiksrechten over
uw werk bezit. Voor meer informatie over auteursrecht en actualiteiten over
de wetgeving auteursrecht zie www.parlement.nl,
www.auteursrecht.nl
en www.ivir.nl en houd
de nieuwspagina van deze site bij.
Stichting LIRA en Vevam
De vergoeding van sommige exploitatierechten van makers wordt geregeld
door zogenaamde collectieve rechtenorganisaties. Dit zijn organisaties waarin
makers zich hebben verenigd met het doel de inning van vergoedingen voor
bepaalde rechten collectief ter hand te nemen. Het gaat dan om rechten die
bezwaarlijk individueel tussen makers en exploitant geregeld kunnen worden
(bijvoorbeeld kabelrechten).
De Stichting LIRA en de Vevam zijn met name belangrijk voor scenarioschrijvers.
Het is belangrijk om u bij deze organisaties aan te sluiten. Hiertoe dient
u een aansluitingsovereenkomst te tekenen. Voor meer informatie zie www.cedar.nl
en www.vevam.nl.
|